Przekątna ekranu w calach – co tak naprawdę kupiłeś i ile to cm?
Każdy telewizor, monitor i smartfon opisuje się przekątną w calach. To jedna z dziedzin, gdzie Polska (i cała Europa) bez szemrania przyjęła anglosaski system miar – bo producenci po prostu tak zdecydowali. Warto wiedzieć, co za tym stoi.
Czym jest przekątna i jak ją liczyć
Przekątna to odcinek łączący dwa przeciwległe rogi ekranu. Przy proporcjach 16:9 (standard HD/FullHD/4K) możesz z przekątnej wyliczyć dokładne wymiary fizyczne.
Oznaczmy:
d– przekątna w calach,w– szerokość ekranu,h– wysokość ekranu,- proporcje 16:9.
Skoro w/h = 16/9, to w = (16/9) × h. Z twierdzenia Pitagorasa:
d² = w² + h²
d² = (16/9 × h)² + h²
d² = h² × (256/81 + 1)
d² = h² × 337/81
h = d × √(81/337) = d × 0,4904
w = d × (16/9) × 0,4904 = d × 0,8716
Tabela popularnych rozmiarów ekranów
| Przekątna (cale) | Przekątna (cm) | Szerokość (cm) | Wysokość (cm) | Proporcje |
|---|---|---|---|---|
| 5,0" | 12,7 | 11,1 | 6,2 | 16:9 |
| 6,1" | 15,5 | 13,5 | 7,6 | 19,5:9 |
| 6,7" | 17,0 | 14,8 | 7,1 | 20:9 |
| 13,3" | 33,8 | 29,4 | 16,6 | 16:9 |
| 15,6" | 39,6 | 34,5 | 19,4 | 16:9 |
| 24" | 61,0 | 53,1 | 29,9 | 16:9 |
| 27" | 68,6 | 59,8 | 33,6 | 16:9 |
| 32" | 81,3 | 70,8 | 39,8 | 16:9 |
| 43" | 109,2 | 95,1 | 53,5 | 16:9 |
| 50" | 127,0 | 110,6 | 62,2 | 16:9 |
| 55" | 139,7 | 121,7 | 68,5 | 16:9 |
| 65" | 165,1 | 143,8 | 80,9 | 16:9 |
| 75" | 190,5 | 165,9 | 93,3 | 16:9 |
Dlaczego dwa telewizory "55 cali" mają różną szerokość?
Ponieważ proporcje nie zawsze są identyczne. Starsze telewizory miały proporcje 4:3, część nowszych kino-formatów 21:9. Ramka (bezel) też ma znaczenie – producent podaje przekątną panelu, nie całego urządzenia.
Przy proporcjach 4:3 obliczenia zmieniają się:
h = d × 0,6
w = d × 0,8
55-calowy ekran 4:3 miałby wymiary 111,8 × 83,8 cm – wyraźnie wyższy i węższy niż ten 16:9.
Gęstość pikseli – PPI
Sam rozmiar ekranu to nie wszystko. Liczy się też gęstość pikseli (PPI – pixels per inch):
PPI = √(rozdzielczość_pozioma² + rozdzielczość_pionowa²) / przekątna_w_calach
Przykład: monitor 27" FullHD (1920 × 1080):
PPI = √(1920² + 1080²) / 27 = √(3686400 + 1166400) / 27 = √4852800 / 27 ≈ 2203 / 27 ≈ 81,6 PPI
Ten sam monitor w 4K (3840 × 2160) ma ~163 PPI – dwukrotnie gęstszy obraz, znacznie ostrzejszy w tej samej odległości.
| Urządzenie | Typowe PPI | Odległość oglądania |
|---|---|---|
| Telewizor 55" 4K | ~80 PPI | 1,5–2,5 m |
| Monitor 27" 4K | ~163 PPI | 50–70 cm |
| Laptop 15,6" FHD | ~141 PPI | 40–60 cm |
| Smartfon 6,1" | ~460 PPI | 25–35 cm |
| Retina MacBook Pro 14" | ~254 PPI | 35–50 cm |
Ludzkie oko przestaje rozróżniać piksele przy ok. 300 PPI z odległości 30 cm. Dlatego smartfony z 460 PPI wyglądają na idealnie gładkie.
Jak wybrać rozmiar telewizora?
Rekomendowana odległość oglądania to w przybliżeniu 1,5 do 2,5 krotność szerokości ekranu. Prościej: przy telewizorze 4K minimalna komfortowa odległość to:
odległość [cm] = 65 × przekątna_w_calach × 2,54 / 100
Dla 55 cali: 65 × 55 × 2,54 / 100 ≈ 91 cm minimum. Większość salonów to 2–3 m, więc telewizor 55–65 cali jest trafnym wyborem.